سال نو، محرومیت‌های کهنه!

آغاز سال نو و هم‌زمانی آن با شروع سال تحصیلی، در بسیاری از کشورها نماد امید، بازسازی و سرمایه‌گذاری بر آینده است. اما در افغانستان، این تقارن برای میلیون‌ها دختر به‌جای امید، یادآور یک محرومیت کهنه ولی سیستماتیک است. بسته‌بودن مکاتب متوسطه و لیسه برای دختران برجسته‌ترین نماد این محرومیت به شمار می‌رود. همه میدانیم که این وضعیت نه‌تنها یک مسئله آموزشی، بلکه یک بحران عمیق اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی است که پیامدهای آن سال‌ها ادامه خواهد داشت.

۱. آموزش به‌عنوان زیربنای توسعه

آموزش، به‌ویژه برای دختران، یکی از مهم‌ترین موتورهای توسعه پایدار است. محروم‌کردن نیمی از جمعیت از آموزش متوسطه، به‌معنای تضعیف سرمایه انسانی کشور است. تجربه کشورهای مختلف نشان داده که افزایش سطح تحصیلات زنان مستقیماً با رشد اقتصادی، کاهش فقر و بهبود شاخص‌های سلامت مرتبط است. در افغانستان، ادامه این محدودیت‌ها چرخه فقر و وابستگی را عمیق‌تر می‌کند.

۲. پیامدهای اجتماعی و نسلی

بسته‌بودن مکاتب فقط یک وقفه موقتی نیست؛ بلکه یک گسست نسلی ایجاد می‌کند. دخترانی که امروز از آموزش بازمانده‌اند، فردا مادرانی خواهند بود که خود فرصت آموزش نداشته‌اند. این مسئله به کاهش آگاهی عمومی، افزایش ازدواج‌های زودهنگام و محدود شدن نقش زنان در جامعه می‌انجامد. جامعه‌ای که زنان آن به حاشیه رانده شوند، از پویایی و تعادل محروم می‌شود.

۳. تأثیر روانی و هویتی

برای بسیاری از دختران، مکتب فقط محل آموزش نیست، بلکه فضای شکل‌گیری هویت، امید و رؤیاهاست. محرومیت از آن، احساس بی‌ارزشی، ناامیدی و انزوای اجتماعی را تقویت می‌کند. در سال نو، زمانی که باید انگیزه و چشم‌انداز تازه شکل بگیرد، این گروه بزرگ از جامعه با نوعی بن‌بست روانی روبه‌رو است.

۴. تناقض میان گفتمان و واقعیت

در سطح جهانی، حق آموزش به‌عنوان یک حق بنیادین انسانی به رسمیت شناخته شده است. اما در افغانستان، شکافی عمیق میان این اصول و واقعیت جاری وجود دارد. این تناقض نه‌تنها اعتبار ساختارهای داخلی را زیر سؤال می‌برد، بلکه جایگاه کشور را در تعاملات بین‌المللی نیز تضعیف می‌کند.

۵. سال نو؛ فرصت بازنگری

سال نو می‌تواند نقطه‌ای برای بازاندیشی باشد. اگر قرار است افغانستان مسیر ثبات و پیشرفت را طی کند، بازگشایی مکاتب به روی دختران نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت است. هیچ جامعه‌ای بدون مشارکت فعال و آگاهانه زنان نمی‌تواند به توسعه واقعی دست یابد.
بنابراین بر‌همه ماست که برای عبور از این وضعیت دست به‌کار شویم و برای احقاق زنان افغانستان قدم‌های عملی برداریم.