بیانیه حزب شهروندان افغانستان به مناسبت ۲۵ سپتامبر؛ روز یادبود نسل‌کشی هزاره‌ها

۲۵ سپتامبر، روز یادبود نسل‌کشی هزاره‌ها‌ست؛ روز بازخوانی یکی از مهم‌ترین مسایل حل‌نشده در تاریخ سیاسی افغانستان است**. مسئله برابری شهروندان و مصونیت آنان در برابر حذف، کشتار سیستماتیک، تبعیض و تحقیر.
هزاره‌ها در دوره‌های مختلف تاریخ افغانستان با کشتار هدفمند، کوچ اجباری، تصرف زمین، تبعیض قومی و مذهبی و حذف از ساختارهای قدرت مواجه بوده‌اند. آنچه این گذشته را برای ما به مسئله‌ای کاملاً امروزی تبدیل می‌کند، تداوم همان سیاست به اشکال جدید است.

امروز نیز گزارش‌هایی از کوچ اجباری خانواده‌های هزاره، منازعات و تصرف زمین، فشار بر اجتماعات شیعه، انکار مذهب، محدودیت‌های مذهبی، بازداشت‌ها و رفتارهای تحقیر‌آمیز و دربندکردن خودسرانه هزاره‌ها و شیعیان نمونه‌های تداوم سنت ناانسانی نظم تاریخی افغانستان است. از همین‌رو، یادبود قربانیان زمانی معنا پیدا می‌کند که مانع تکرار سازوکارهایی شویم که انسان‌ها را به دلیل قومیت، مذهب، زبان یا هویت اجتماعی‌شان به شهروندان درجه‌دو تبدیل می‌کنند.

همه می‌دانیم که مسئله هزاره‌ها صرفاً مسئله یک قوم نیست؛ آزمون مفهوم شهروندی در افغانستان است. هر ساختار سیاسی که امنیت، مالکیت، کرامت و مشارکت سیاسی شهروندان را تابع تعلق قومی و مذهبی آنان سازد، نه‌تنها عدالت را نقض می‌کند، بلکه بنیان همزیستی و شکل گیری یک نظم پایدار و متعلق به همه را نیز از میان می‌برد.

حزب شهروندان افغانستان تأکید می‌کند که هیچ قدرتی حق ندارد با استفاده از زور، خانواده‌ها را از خانه و زمین‌شان بیرون کند؛ هیچ منازعه ملکی نباید بدون دادرسی مستقل و عادلانه به ابزار جابه‌جایی جمعیتی تبدیل شود؛ هیچ شهروندی نباید به دلیل هزاره‌بودن یا شیعه‌بودن از امنیت، آزادی مذهبی، آموزش، کار و مشارکت در اداره کشور محروم شود؛ و هیچ انسانی نباید مورد تحقیر قرار گیرد.

ما از طالبان می‌خواهیم هرگونه کوچ اجباری، تبعیض قومی و مذهبی، تصرف خودسرانه املاک و محدودیت بر حقوق مذهبی و مدنی هزاره‌ها و شیعیان را متوقف کنند، زمینه بازگشت امن خانواده‌های جابه‌جا‌شده را فراهم سازند و منازعات مربوط به زمین و مالکیت را از طریق روندهای شفاف، مستقل و عادلانه حل کنند.

هم‌زمان، از سازمان ملل متحد، نهادهای بین‌المللی حقوق بشر و دولت‌های مسئول می‌خواهیم وضعیت هزاره‌ها و دیگر گروه‌های در معرض خطر در افغانستان را نه به‌عنوان مجموعه‌ای از حوادث پراکنده، بلکه با توجه به سابقه تاریخی آزار، الگوهای تکرارشونده تبعیض و خطر تداوم آن‌ها مورد نظارت و تحقیق قرار دهند و سازوکارهای مؤثر مستندسازی، پاسخ‌گویی و حمایت از قربانیان را تقویت کنند.

ما همچنین باور داریم که عدالت درباره گذشته نباید قربانی مصلحت‌های سیاسی امروز شود. حقیقت‌یابی، حفظ حافظه قربانیان، مستندسازی جنایت‌ها و پاسخ‌گو ساختن عاملان نقض‌های جدی حقوق بشر، بخشی از مسیر رسیدن افغانستان به صلح پایدار است.افغانستان زمانی خانه مشترک خواهد شد که هیچ شهروندی برای ماندن در سرزمین خود مجبور به اثبات حق موجودیت خویش نباشد.

۲۵ سپتامبر برای ما و‌مردم‌افغانستان تنها روز سوگواری و یادآوری از تراژدی غمبار تاریخی نیست؛ بلکه روز مطالبه حقیقت، عدالت، برابری و تضمین عدم تکرار دردهای استخوان‌سوز انسانی است.

حزب شهروندان افغانستان خود را مسئول مبارزه برای دستیابی به شهروندی و عدالت اجتماعی دانسته و در این راه از هیج کوششی دریغ نخواهد کرد و بار دیگر بر اصل بنیادین خود به عنوان راه حل راهبردی افغانستان تأکید می‌کند:

افغانستان برای همه شهروندان؛
نه حذف، نه تبعیض، نه تحقیر.

حزب شهروندان افغانستان
۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶