Afghanistan Citizens Party
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
در بیست‌وششمین نشست گفتمان شهروندی حزب شهروندان افغانستان که با عنوان «هزاره‌ها و مناسبات قدرت در افغانستان» برگزار شد، دکتر سردار محمد رحیمی، پژوهشگر مؤسسه ژئوپولیتیک افغانستان، مناسبات هزاره‌ها با قدرت سیاسی در افغانستان را از منظر ژئوپولیتیک بررسی کرد.
دکتر رحیمی در این نشست با اشاره به نقش ژئوپولیتیک در شکل‌گیری افغانستان گفت که این کشور در چارچوب رقابت‌های ژئوپولیتیک قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و به‌عنوان یک کشور حایل شکل گرفت؛ از همین رو، عوامل ژئوپولیتیک در تحولات سیاسی و مناسبات قدرت در افغانستان نقش برجسته‌ای داشته‌اند.
به باور او، در قرن نوزدهم و هم‌زمان با شکل‌گیری دولت افغانستان، هزاره‌ها با الگوی جدید دولت‌سازی و مناسبات قدرت هماهنگ نشدند و این ساختار را در راستای منافع خود نمی‌دیدند. به گفته او، این وضعیت با اعمال خشونت گسترده و نسل‌کشی هزاره‌ها همراه شد. رحیمی افزود که پس از آن نیز قدرت‌های حاکم، با تکیه بر سیاست زور و سرکوب، به حذف و به حاشیه‌راندن هزاره‌ها ادامه دادند.
او با اشاره به دوره جنگ سرد گفت که در این دوره، ایالات متحده آمریکا برای مقابله با اتحاد جماهیر شوروی از گروه‌های جهادی حمایت کرد و تحولات ناشی از این رقابت‌ها، ساختار سیاسی و نظامی افغانستان را دگرگون ساخت. در همین چارچوب، مقاومت غرب کابل و نقش استاد عبدالعلی مزاری، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان، در مبارزه سیاسی و نظامی هزاره‌ها از جمله تحولات مهم این دوره بود.
رحیمی در ادامه، به تحولات پس از جنگ سرد و شکل‌گیری الگوهای جدید رقابت منطقه‌ای پرداخت و گفت که پاکستان با حمایت از طالبان در پی پیشبرد اهداف و سیاست‌های منطقه‌ای خود بود؛ در حالی که هزاره‌ها در معادلات قدرت منطقه‌ای و داخلی افغانستان در موقعیتی حاشیه‌ای قرار داشتند. به گفته او، کشورهای منطقه نیز عمدتاً از گروه‌های قومی و سیاسی‌ای حمایت می‌کردند که می‌توانستند منافع و مطالبات آن‌ها را تأمین کنند.
وی با اشاره به تحولات پس از حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ گفت که با مداخله ایالات متحده و ناتو و شکل‌گیری ساختار سیاسی جدید در افغانستان، فرصت‌هایی برای مشارکت و رشد گروه‌های قومی مختلف، به‌ویژه زنان، فراهم شد. تصویب قانون اساسی و ایجاد نهادهای جدید سیاسی و اجتماعی نیز زمینه مشارکت گسترده‌تر شهروندان در عرصه‌های مختلف را فراهم کرد.
با این حال، رحیمی تأکید کرد که با خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، رقابت‌های ژئوپولیتیک منطقه بار دیگر شدت گرفت و بر ساختار قدرت و وضعیت گروه‌های مختلف اجتماعی و قومی تأثیر گذاشت.
او وضعیت کنونی نخبگان و روشنفکران هزاره را با چالش‌هایی جدی توصیف کرد و گفت که آنان در تحلیل شرایط سیاسی و یافتن مسیر مؤثر برای مواجهه با تحولات جاری با سردرگمی روبه‌رو هستند. به باور رحیمی، با وجود فرصت‌های فراهم‌شده در دو دهه نظام جمهوری، بخشی از کنش‌ها و تصمیم‌گیری‌های سیاسی هزاره‌ها پخته و سنجیده نبود و روشنفکران این جامعه نیز نتوانستند مدیریت مؤثر فضای فکری و سیاسی خود را به دست گیرند.
دکتر رحیمی در پایان تأکید کرد که قومیت و مذهب دو عامل تعیین‌کننده در مناسبات قدرت در افغانستان‌اند. او با اشاره به اهمیت سازمان‌دهی اجتماعی و سیاسی هزاره‌ها گفت که این جامعه برای ایفای نقش مؤثرتر در معادلات قدرت، به انسجام و سازمان‌دهی ساختارهای قومی خود نیاز دارد.
مدیریت رسانه‌ها
۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
افغانستان برای همه شهروندان