دکتر مظاهر رئیسزاده نماینده حزب شهروندان افغانستان در پنجمین نشست افغانستانیهای کمبریج (CAS5)، که در روزهای ۴ و ۵ سپتامبر ۲۰۲۶ در بریتانیا برگزار شد، دیدگاههای حزب را درباره بحران سیاسی افغانستان، شهروندی برابر، نقش احزاب و ضرورت شکلگیری یک نظام دموکراتیک، فراگیر و غیرمتمرکز مطرح کرد.
این نشست با میزبانی «بنیاد جهانی موزاییک» (Mosaic Global Foundation) و با حضور شماری از چهرهها و نمایندگان جریانهای سیاسی و مدنی افغانستان برگزار شد. محور اصلی گفتگوها، بررسی زمینههای همکاری و همگرایی نیروهای دموکراتیک و دستیابی به اصول مشترک برای آینده سیاسی افغانستان بود.
شهروندی؛ حلقه مفقوده نظم سیاسی افغانستان
در بخش تخصصی نشست، نماینده حزب شهروندان افغانستان با رویکرد جامعهشناسی سیاسی تأکید کرد که بحران افغانستان را نمیتوان صرفاً به ضعف یا فروپاشی دولتها تقلیل داد؛ یکی از ریشههای اساسی بحران، شکل نگرفتن رابطهای پایدار میان «دولت» و «شهروند» بر بنیاد یک قرارداد اجتماعی عادلانه است.
از این منظر، ساختن نظم سیاسی پایدار بدون بهرسمیتشناختن انسان افغانستان بهعنوان «شهروند صاحب حق» و تضمین برابری سیاسی و حقوقی همه شهروندان امکانپذیر نیست.
احزاب؛ از رقابت بر سر قدرت تا تربیت سیاسی
در این نشست همچنین بر ضرورت بازتعریف نقش احزاب تأکید شد. حزب سیاسی در یک نظام دموکراتیک نباید صرفاً ابزاری برای دستیابی به قدرت باشد؛ بلکه باید نهادی برای آموزش سیاسی، سازماندهی مشارکت شهروندان، تولید برنامه و تربیت نیروهای مسئول و پاسخگو باشد.
حزب شهروندان افغانستان معتقد است دموکراسی پیش از آنکه مطالبهای از دولت باشد، باید در ساختار و مناسبات درونی احزاب تمرین و نهادینه شود.
دموکراسی توافقی و تمرکززدایی
یکی دیگر از محورهای مطرحشده، ضرورت بازاندیشی در ساختار قدرت بود. تجربه تمرکز شدید قدرت در افغانستان بارها به انحصار، حذف سیاسی و بازتولید اقتدارگرایی انجامیده است.
در این چارچوب، دموکراسی توافقی و تمرکززدایی سیاسی میتواند زمینه مشارکت واقعی گروههای مختلف، توزیع متوازن قدرت و تقویت مشروعیت نظام سیاسی آینده را فراهم سازد.
از اعلامیه تا اقدام مشترک
«اعلامیه کمبریج درباره همکاری و همگرایی دموکراتیک برای افغانستان» بر اصولی چون آزادی و کرامت انسانی، شهروندی برابر، حاکمیت مردم، حکومت قانون، صلح، پذیرش تنوع و همکاری نیروهای دموکراتیک تأکید دارد؛ اصولی که بخش مهمی از آن با گفتمان سیاسی حزب شهروندان افغانستان همخوان است.
حزب شهروندان افغانستان بر این باور است که همگرایی سیاسی نباید در سطح نشستها و اعلامیهها باقی بماند، بلکه باید به همکاری عملی، اعتمادسازی و ایجاد سازوکارهای پایدار میان نیروهای دموکراتیک و شهروندمحور منجر شود.
پیام محوری حزب در این نشست روشن بود: خروج افغانستان از چرخه بحران تنها با جابهجایی صاحبان قدرت ممکن نیست؛ بلکه نیازمند بازسازی نظم سیاسی بر بنیاد برابری شهروندی، کرامت انسانی، حاکمیت مردم، حکومت قانون، توزیع عادلانه قدرت و پذیرش تنوع است.
دارالانشای حزب شهروندان افغانستان
افغانستان برای همه شهروندان
Afghanistan Citizens Party