افغانستان در تقاطع بحران‌های داخلی و بازی‌های منطقه‌ای

در هفته‌ی گذشته، تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان بار دیگر نشان داد که کشور در وضعیتی شکننده میان انزوای داخلی و رقابت‌های منطقه‌ای قرار دارد. تداوم محدودیت‌های سیاسی، نبود مشارکت واقعی شهروندان در ساختار قدرت، و فشارهای اقتصادی، هم‌زمان با تحرکات تازه بازیگران منطقه‌ای، آینده‌ی افغانستان را در هاله‌ای از ابهام نگه داشته است.
در سطح داخلی، سیاست‌های انحصارگرایانه و حذف ساختارهای پاسخ‌گو و تکیه بر خلق رعب و وحشت، عملا مردم را نسبت به سیاست بدبین ساخته و امید را نسبت به فردای بهتر گرفته است. نبود یک سامان سیاسی مبتنی بر قانون و اراده‌ی عمومی، نه‌تنها مشروعیت سیاسی را از بین برده، بلکه زمینه را برای گسترش و نهادمند کردن نارضایتی‌های خاموش در میان اقشار مختلف جامعه فراهم ساخته است. ادامه‌ی محدودیت‌ها بر آموزش، اشتغال و آزادی‌های مدنی، به‌ویژه برای زنان و جوانان، به‌عنوان یک بحران عمیق اجتماعی در حال تثبیت است.

در بعد اقتصادی، کاهش کمک‌های بین‌المللی و نبود یک سیاست اقتصادی شفاف، وضعیت معیشتی مردم را به‌طور چشمگیری وخیم‌تر کرده است. افزایش بیکاری، مهاجرت‌های گسترده، و رشد اقتصاد غیررسمی، نشان‌دهنده‌ی آن است که افغانستان به‌سوی یک اقتصاد ناپایدار و وابسته در حرکت است؛ اقتصادی که توان پاسخ‌گویی به نیازهای اولیه شهروندان را نیز از دست داده است.

در سطح منطقه‌ای، افغانستان همچنان به‌عنوان میدان رقابت منافع قدرت‌های همسایه و فرامنطقه‌ای باقی مانده است. نشست‌های دیپلماتیک اخیر و تماس‌های سیاسی میان کشورهای منطقه، بیش از آن‌که بر ثبات پایدار افغانستان متمرکز باشد، بازتاب‌دهنده‌ی تلاش برای مدیریت تهدیدها و تأمین منافع کوتاه‌مدت خود بازیگران است. در چنین شرایطی، نبود یک صدای ملی واحد و مستقل، جایگاه افغانستان را در معادلات منطقه‌ای تضعیف کرده است.
حزب شهروندان افغانستان باور دارد که عبور از وضعیت کنونی، تنها از مسیر بازگشت به اصول بنیادین حکومت‌داری ممکن است. حاکمیت قانون، مشارکت واقعی مردم، رعایت حقوق اساسی شهروندان و ایجاد یک ساختار سیاسی فراگیر فقط ضامن تأمین وضعیت مطلوب خواهد بود.
حزب شهروندان افغانستان باور دارد که هیچ ثبات پایداری در کشور بدون مشروعیت مردمی شکل نخواهد گرفت؛ هیچ توسعه‌ای بدون مشارکت برابر زنان و مردان ممکن نیست و هیچ استقلالی بدون یک سیاست خارجی متوازن و مبتنی بر منافع ملی به‌دست نخواهد آمد.
حزب شهروندان افغانستان از همه‌ی نیروهای سیاسی، نخبگان و جامعه مدنی می‌خواهد تا برای شکل‌دهی به یک گفت‌وگوی ملی واقعی و فراگیر، گام‌های عملی بردارند. آینده‌ی افغانستان نباید قربانی انحصار، حذف و یا رقابت‌های بیرونی گردد. همه میدانیم که افغانستان امروز در یک نقطه‌ی تعیین‌کننده قرار دارد. ادامه‌ی وضعیت موجود، به تعمیق بحران‌های ویرانگر خواهد انجامید؛ اما انتخاب مسیر اصلاح، مشارکت و عقلانیت سیاسی، می‌تواند روزنه‌ای به‌سوی ثبات و امید بگشاید. مسئولیت این انتخاب، بیش از هرکس متوجه خودما و کنشگران اجتماعی کشور است.