گزارش برگزاری هجدهمین نشست گفتمان شهروندی حزب شهروندان افغانستان

هجدهمین نشست «گفتمان شهروندی» به‌عنوان بخشی از سلسله برنامه‌های تخصصی حزب شهروندان افغانستان، شامگاه سه‌شنبه تاریخ هفدهم فبروری با حضور جمعی از علاقه‌مندان، صاحب‌نظران و کارشناسان برگزار شد. این برنامه که به‌صورت ماهانه و با هدف بررسی موضوعات اساسی مرتبط با جامعه و شهروندی برگزار می‌شود، این‌بار به موضوع «نقش رسانه‌ها در شکل‌گیری هویت شهروندی در افغانستان» اختصاص یافته بود. مهمانان این نشست خانم لینا روزبه حیدری و آقای حامد عبیدی بودند.

در این نشست، نقش رسانه‌ها در تحولات اجتماعی و سیاسی و تأثیر آن بر شکل‌گیری هویت شهروندی از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفت. خانم روزبه با تأکید بر جایگاه کلیدی رسانه‌ها در فرآیند هویت‌سازی شهروندی اظهار داشت که رسانه‌های آزاد و برخوردار از استقلال حرفه‌ای می‌توانند جامعه را به سمت فضای دموکراتیک هدایت کرده و ارزش‌های نوین را در بستر اجتماعی نهادینه سازند. به گفته وی، در شرایطی که رسانه‌ها بتوانند بی‌طرفی خود را حفظ کنند، ظرفیت آن را دارند که فرهنگ مشارکت، مسئولیت‌پذیری و آگاهی مدنی را در جامعه تقویت کنند.

او در ادامه با اشاره به وضعیت کنونی رسانه‌ها در داخل افغانستان بیان کرد که فضای فعالیت آزاد رسانه‌ای به‌شدت محدود شده و استقلال رسانه‌ها با چالش‌های جدی مواجه است. به باور وی، در چنین شرایطی نقش رسانه‌های برون‌مرزی برجسته‌تر می‌شود و این رسانه‌ها می‌توانند با رویکرد حرفه‌ای و مسئولانه، زمینه آگاهی‌بخشی، ترویج ارزش‌های دموکراتیک و تقویت هویت شهروندی را فراهم سازند و برای شکل‌گیری جامعه‌ای پلورالیستی بستر ایجاد کنند.

در بخش دیگری از نشست، آقای عبیدی با تحلیل پیوند میان ساختار سیاسی و عملکرد رسانه‌ها اظهار داشت که رسانه‌ها به‌طور مستقیم از نظام‌های سیاسی تأثیر می‌پذیرند. به گفته او، در نظام‌های استبدادی، رسانه‌ها نیز ماهیتی محدود و تابع خواهند داشت؛ در نظام‌های سوسیالیستی، رسانه‌ها در چارچوب ایدئولوژیک همان نظام عمل می‌کنند و در نظام‌های دموکراتیک، امکان فعالیت متنوع و آزاد برای رسانه‌ها فراهم‌تر است.

وی همچنین بر اهمیت سواد رسانه‌ای در جامعه تأکید کرد و افزود که رسانه‌ها باید در جهت ارتقای ظرفیت تحلیلی شهروندان گام بردارند. از دیدگاه او، توانمندسازی مردم برای داشتن نگاه انتقادی و تحلیل واقع‌بینانه مسائل، یکی از مسئولیت‌های اساسی رسانه‌ها است و بدون تقویت سواد رسانه‌ای، شکل‌گیری هویت شهروندی آگاهانه با دشواری مواجه خواهد شد.

خانم روزبه در بخش پایانی سخنان خود تصریح کرد که مفهوم رسانه کاملاً آزاد و بی‌طرف در عمل با چالش‌های ساختاری روبه‌رو است؛ با این حال، جهت‌گیری و باور مدیران و متولیان رسانه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد آن‌ها دارد. به گفته وی، اگر گردانندگان رسانه‌ها به ارزش‌های دموکراتیک و اصول پذیرفته‌شده جهانی باور داشته باشند، می‌توانند در مسیر تقویت هویت شهروندی و توسعه فرهنگی جامعه نقش مؤثری ایفا کنند.

این نشست در چارچوب برنامه‌های تخصصی ماهانه حزب شهروندان افغانستان برگزار شد؛ برنامه‌هایی که با هدف ایجاد فضای گفت‌وگوی علمی و تحلیلی پیرامون مسائل کلان اجتماعی و سیاسی کشور طراحی شده و تلاش دارد بستر تبادل نظر میان کارشناسان و علاقه‌مندان را فراهم سازد